Uurwerken bij Juwelier Hazekamp

Heeft u nog even de tijd?img

Uurwerken spelen een rol in ieders dagelijks leven. Men zet ’s avonds de wekker klaar voor de volgende ochtend, we kijken op ons horloge wanneer de trein toch later komt dan verwacht en rond een uur of vijf dwalen onze ogen steeds regelmatiger af naar de klok op het werk. Maar als we nu eens echt stilstaan bij wat deze uurwerken doen, is dat toch eigenlijk wel erg bijzonder; zij geven ons namelijk inzicht in het ongrijpbare concept van tijd.

Grip op tijd

Want wat is tijd nu eigenlijk? Ja - hoe laat het is op de dag, maar dat is ook maar iets wat de mens heeft bedacht om zichzelf te helpen: als u de kat zou vertellen dat het 2 uur ’s middags is zou die geen idee hebben waar u het over heeft. Tijd is in principe, zoals wij het beleven, niets meer dan de opeenvolging van verschillende momenten. Het ene gebeurt na het andere, en de tijd zegt iets over het precieze moment waarop een gebeurtenis plaatsvindt. In de natuur zijn veel dingen die op redelijk vaste basis in gelijke periodes voorkomen. Een etmaal duurt zo’n 24 uur, een maanfase duurt 27,3 dagen en iedere 365 dagen begint de lente weer. Dat was vroeger voor de mens handig om te weten. Men kon wel op basis van intuïtie bepalen wanneer het tijd was om nieuwe zaden te planten, maar als zij nou eens precies wisten wanneer het ideale moment zich voordeed zou dat veel aandacht en moeite schelen. En als ze nou ook nog eens na een goede oogst achteraf konden bepalen hoe lang de gewassen hebben gegroeid, zou dat ook kunnen helpen bij het verbeteren van de volgende oogsten. Er ontstond dus langzaam een drang om deze periodes te meten. Maar hoe moesten zij dat dan gaan doen?

Zonnewijzers als tijdsindicatoren

Zonnewijzer Prinsenhof Groningen Het waren de Egyptenaren die ontdekten dat met inzicht in de stand van de zon en de sterren de seizoenen konden worden bijgehouden en zo ontstond de eerste kalender van 365 dagen. Deze dagen werden toen nog niet in vier, maar in drie seizoenen opgedeeld. De namen die zij gaven aan de seizoenen waren Zaaitijd, Oogsttijd en Overstroming, wat meteen aangeeft hoe praktisch deze kennis werd benaderd. Ook op schaal van een enkele dag wou men tijd meten. Om dit te kunnen doen werden zonnewijzers gebruikt. Deze zonnewijzers functioneerden prima, maar er was een probleem. In de zomer staat de zon langer aan de hemel en aangezien de dagen altijd in 12 uren werden gedeeld, duurde een uur in de zomer dus langer dan in de winter. Om alledaagse redenen wou men korte periodes toch nauwkeuriger en stabieler kunnen meten. Oplossingen werden gevonden in waterklokken die met het gewicht van vloeiend water een stabiele beweging van bijvoorbeeld een wiel creëerden, en daar kon onafhankelijk van de zon tijd uit worden afgelezen. Dit soort ontwikkelingen bleven doorgaan (denk aan zandlopers) tot aan het einde van de middeleeuwen de eerste mechanische klok werd uitgevonden. Tandwielen en gewichten maten het verloop van tijd en met wijzers die over een plaat bewogen liet het mechanisme zien hoe laat het was.  

Van lokaal naar centraal

Sindsdien bestaan klokken zoals wij ze vandaag de dag kennen; een plaat verdeeld in 12 uren waarop met behulp van wijzers de tijd wordt weergeven. Maar de ontwikkelingen hielden hier nog niet op. De klokken van toen waren namelijk altijd gebaseerd op de lokale tijd. Dat wil zeggen dat een klok in Groningen een correcte tijd aangaf voor Groningen, maar niets zei over Amsterdam, waar het een paar minuten vroeger is. "Wie heeft hier nu echt last van" zult u misschien denken, en eeuwenlang heeft men precies zo gedacht. Zolang het lokaal maar allemaal klopte en het op langere afstand nog wel los liep was er niets aan de hand. Totdat in de 19e eeuw een nieuwe uitvinding voor opschudding zorgde, namelijk de trein. Opeens konden in korte tijd relatief lange afstanden worden afgelegd, en voor veel mensen ging er letterlijk een wereld voor hen open. Maar naast alle verrijkingen bracht hij ook problemen met zich mee.  

martinitorenWant stelt u zich maar eens voor: de trein in Groningen vertrekt om 12:00 en ter plaatse wordt bepaald dat hij 3 uur later in Amsterdam kan zijn. Station Amsterdam is daarvan op de hoogte, en rond 15:00 verwachten zij dat de trein aan zal komen. Maar door het onderlinge tijdsverschil komt de trein aan om, overdreven gezegd, de Amsterdamse tijd van 14:30. En als er op dat station om half 3 net nog toevallig een andere trein in de weg staat, kunt u de gevolgen wel indenken. Dit verschil in tijd moest dus worden gecorrigeerd en aangezien het nieuwe netwerk in rap tempo uit de grond werd gestampt, was het niet te doen om voor ieder traject een aparte correctie te bepalen. Er moest een centrale, gemiddelde tijd worden geïntroduceerd waar alle treinen zich aan konden houden, en daar werd de tijd van Amsterdam voor aangewezen. Deze tijd werd ook landelijk als de ‘normale’ tijd ingevoerd en zo komen we dus aan een tijd die in het hele land gelijk is.  

Het groeiende netwerk betekende op den duur dat ook landen onderlinge afspraken moesten gaan maken over de meting van tijd. Engeland was de eerste met een gemiddelde tijd in het hele land, die zij de Greenwich Mean Time noemen. Om tussen landen te kunnen communiceren over tijd moest er één standaard komen en aangezien Engeland de grondlegger was van dit principe, werd de GMT als nulpunt genomen. De Amsterdamse tijd werd zodoende internationaal als GMT + 20 minuten erkend. Door de groeiende globalisatie waren steeds verdere aanpassingen noodzakelijk en zodoende zijn we nu bij een tijd uitgekomen die we kennen als GMT+1 voor Nederland. Interessant om te weten is dat deze GMT-tijd in huidige vorm nog geen 100 jaar bestaat, en dus pas sinds de introductie van de trein iets van belang is geworden.  

Extreme precisie, toch?

Maar ook hier stoppen de ontwikkelingen nog niet, want door het nieuwe digitale tijdperk is onze drang naar nauwkeurige tijd alsmaar sterker geworden. Informatie wordt razendsnel de hele wereld over gestuurd en in sommige bedrijfssectoren is timing van erg groot belang. Daarom wordt de precisie nog altijd doorontwikkeld en op dit moment zijn er atoomklokken die zo stabiel kunnen meten dat er slechts één seconde afwijking is op 15 miljard jaar (dat is geen typefout). Maar ondanks al deze techniek is het ons nog niet gelukt om tijd écht te begrijpen. Het lukt ons om het ogenschijnlijke verloop ervan te meten, maar verder weten we eigenlijk nog heel erg weinig. Wat vormt de basis van tijd? Is er ooit een begin van tijd geweest, en stopt de tijd ook ooit, of blijft hij vloeien tot in den eeuwigheid? En wat gebeurt er dan als tijd toch ooit niet meer bestaat? Of is tijd misschien alleen maar iets wat onze hersenen hebben uitgevonden om de wereld om ons heen te kunnen begrijpen?

Zolang we de tijd hebben...

Over dit soort vragen wordt al eeuwenlang nagedacht, en zolang we de tijd nog hebben, zullen we daar vast nog heel lang onze vragen over hebben. Iets wat we in het dagelijks leven als heel gewoon beschouwen, blijkt ontzettend ingewikkeld als je er echt eens over nadenkt. Generaties lang is het niets meer dan wat giswerk geweest met hulp van de zon en de sterren, om praktische zaken op te lossen. En nu we steeds meer ontdekken over tijd, komen er ook steeds meer vragen bij. Van dag tot dag maakt het voor ons natuurlijk niet heel veel uit wat tijd is en volstaan onze uurwerken, maar wanneer u weer op de klok of uw horloge kijkt, hopen we dat u zich nu misschien toch eens zult afvragen: “Waar kijk ik nu eigenlijk écht naar?”.

Onze uurwerken

img edit

Openingstijden

Ma 
Di  
Wo
Do
Vr
Za  

13.00 - 17.30 uur
10.00 - 17.30 uur
10.00 - 17.30 uur
10.00 - 20.30 uur
10.00 - 17.30 uur
10.00 - 16.30 uur

Openingstijden Hazekamp

Telefoon

050 - 312 16 07

Adres

Juwelier Hazekamp
A-Kerkhof 41
9712 BC Groningen
info@juwelierhazekamp.nl

Juwelier Hazekamp is het oudste familiebedrijf van Groningen waar de eigenaar nog altijd zelf in de winkel staat. Een specialist op het gebied van trouwringen met een ruime collectie aan horloges, klokken en sieraden. Daarnaast voeren wij reparaties en taxaties uit.


Telefoon Juwelier Hazekamp 050 - 312 16 07
Mail Juwelier Hazekamp info@juwelierhazekamp.nl
 Facebook Juwelier Hazekamp Like ons op facebook



 

"De trouwringen specialist van Groningen sinds 1901"

Liefde voor en door sieraden

Lijn

Op 27 & 28 april zijn wij gesloten.

Juwelier Hazekamp
Juwelier HazekampTrouwringen
menu
Juwelier Hazekamp
Plan uw route